Zo herken je slaapapneu bij een cliënt
Als professional is het belangrijk om te weten welke slaapproblemen je zelf kan behandelen, en wanneer je een cliënt het beste doorverwijst. Eén van de redenen voor een doorverwijzing kan slaapapneu zijn, een veelvoorkomende maar vaak onopgemerkte aandoening die ernstige gevolgen kan hebben voor de gezondheid en de nachtrust van je cliënt.
In deze blog lees je de signalen van slaapapneu en hoe je deze kunt herkennen, zodat je je cliënten tijdig kunt doorverwijzen voor de juiste behandeling.
Wat is slaapapneu?
Slaapapneu is een slaapgerelateerde ademhalingsstoornis en komt meestal voor bij mensen met overgewicht. De ademhaling stopt zelfs voor een paar seconden.
Als iemand langer dan 10 seconden niet ademt terwijl hij of zij slaapt, is dat officieel een apneu. Is dat meer dan 15 keer per uur wordt het een ernstige aandoening. Tijdens zo’n ademstilstand krijgen mensen- logischerwijs – geen lucht binnen. Het CO2-gehalte in het bloed stijgt, waardoor de hersenen direct een signaal aan het lichaam afgeven om wakker te worden. Hierdoor worden ze – vaak onbewust – wakker, waarna ze direct weer doorslapen. Hoewel mensen deze korte momenten van wakker worden niet (altijd) bewust meemaken, is er toch sprake van een onderbroken nacht en slechte slaapkwaliteit. Hierdoor worden mensen met slaapapneu vaak moe wakker of kunnen ze wakker worden met hoofdpijn.
Hoe vaak komt slaapapneu voor
De precieze prevalentie van slaapapneu in Nederland is onbekend. Verschillende onderzoeken laten prevalentiecijfers zien tussen de 2% en 49% van de bevolking. Een verklaring voor deze variatie kan zijn dat veel gevallen niet gediagnosticeerd blijven.
Slaapapneu komt het meeste voor bij mannen boven de vijftig met overgewicht. Eén op de vier slaapapneu-patiënten is vrouw. Meer dan de helft van de patiënten is ouder dan 60 jaar. Cliënten met hypertensie, hart- en vaatziekten, en diabetes hebben een verhoogd risico op slaapapneu. Deze aandoeningen kunnen zowel een oorzaak als een gevolg van slaapapneu zijn.
Onbehandelde slaapapneu kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals hoge bloeddruk, hartziekten, beroertes, diabetes en een verhoogd risico op ongevallen door vermoeidheid. Het is daarom belangrijk om slaapapneu tijdig te herkennen.
Slaapapneu herkennen
Nachtelijke symptomen:
Nachtelijke symptomen worden vaak als eerste opgemerkt door een bedpartner. Bij vermoeden van slaapapneu bij een cliënt zonder partner kan een stemopname worden gebruikt. Hierbij neemt de cliënt zelf de geluiden ’s nachts op.
- Luid snurken: Een van de meest voorkomende signalen. Vaak het resultaat van een gedeeltelijke blokkade van de luchtweg.
- Gasping of stikkende geluiden tijdens de slaap: Het lichaam probeert de ademhaling te hervatten na een apneu-episode.
- Regelmatige onderbrekingen van de ademhaling of plotseling wakker worden met een gevoel van kortademigheid
- Frequent wakker worden om te plassen: Nycturie kan een indicatie zijn van slaapapneu.
Dagelijkse symptomen:
- Overmatige slaperigheid overdag: Voortdurende vermoeidheid ondanks een ogenschijnlijk volledige en diepe nachtrust. Een cliënt met slaapapneu kan bijvoorbeeld op elk moment van de dag, waar dan ook, in slaap vallen;
- Extreme vermoeidheid bij het wakker worden en overdag;
- Hoofdpijn in de ochtend;
- Wakker worden met een droge mond of keelpijn;
- Concentratieproblemen en geheugenverlies.
Behandeling slaapapneu
Een arts kan door middel van verschillende tests vaststellen of er sprake is van slaapapneu. Behandeling is dan noodzakelijk. Een veel voorkomende behandeling voor slaapapneu is het gebruik van een luchtdruktoestel met masker (CPAP). Dat masker houdt de luchtwegen open. De arts kan ook een MRA-beugel of operatie overwegen.
Rol van de zorgverlener
Noteer tijdens je interacties met je cliënt je observaties van (genoemde) symptomen zoals luid snurken, ogenschijnlijk diep slapen, vermoeidheid en ademhalingsonderbrekingen. Informeer de cliënt over de risico’s van slaapapneu en bespreek eventuele vermoedens, zodat de cliënt tijdig hulp kan zoeken voor verder onderzoek.
Leefstijladviezen
Naast de medische opties om slaapapneu te behandelen, zoals een CPAP-masker, een MRA-beugel of een operatie, zijn levensstijlveranderingen essentieel voor de behandeling van slaapapneu. Als slaapcoach kun je hierbij goed helpen. Enkele belangrijke veranderingen zijn afvallen, stoppen met roken en het vermijden van alcohol en slaappillen.
Wil je meer weten over hoe je een slaapcoach kunt worden? Bekijk dan de fysieke opleiding tot slaapcoach of lees meer over de online cursus slaapcoach.
