Herken het verschil met ‘gewone’ slaapproblemen
63% van de Nederlanders beoordeelt hun slaapkwaliteit als onvoldoende. Bij de meeste mensen gaat het om tijdelijke verstoringen in hun slaapritme. Vaak veroorzaakt door stress, veranderingen in het dagelijkse leven of andere (omgevings)factoren.
Wanneer zijn slaapproblemen meer dan een tijdelijk ongemak en wanneer spreekt men van insomnie, de medische term voor ernstige en chronische slaapproblemen? In dit blog lees je wat insomnie precies is, hoe het verschilt van ‘gewone’ slaapproblemen, en hoe je het kunt herkennen bij je cliënten.
Wat is insomnie?
Insomnie is een chronische slaapstoornis die wordt gekarakteriseerd door langdurige moeilijkheden met in- of doorslapen, of door te vroeg wakker worden, waardoor het functioneren overdag wordt beïnvloed. In tegenstelling tot tijdelijke slaapproblemen, die vaak binnen enkele dagen tot weken verdwijnen, zijn de symptomen van insomnie langdurig en kunnen ze de kwaliteit van het dagelijks leven ernstig beïnvloeden.
De DSM-5, de handleiding die wordt gebruikt door zorgprofessionals om psychische aandoeningen te diagnosticeren, heeft specifieke criteria voor insomnie. Deze helpen bij het vaststellen van de diagnose.
Criteria voor insomnie volgens de DSM-5
De DSM-5 definieert insomnie op basis van de volgende criteria:
- Moeilijkheden met inslapen, doorslapen of vroeg wakker worden
Dit moet minimaal drie keer per week voorkomen, gedurende een periode van minstens drie maanden. - Impact op het dagelijks functioneren
De slaapproblemen hebben een merkbare impact op het dagelijks functioneren van de cliënt, zoals slaperigheid, verminderde concentratie, prikkelbaarheid, of een lagere productiviteit op het werk of in sociale situaties. - Omstandigheden
Insomnie kan niet worden gediagnosticeerd als er onvoldoende gelegenheid is om te slapen en de omstandigheden in principe ongeschikt zijn voor slaap. Bijvoorbeeld, als iemand een kind heeft dat regelmatig ’s nachts wakker wordt en de cliënt daardoor zelf niet kan slapen, kan er geen sprake zijn van insomnie. - Geen andere slaapstoornissen
De slaapproblemen mogen niet afdoende verklaard worden door andere slaapstoornissen, zoals slaapapneu of rustelozebenensyndroom.
Wist je dat…
Symptomen van insomnie het vaakst voorkomen bij mensen die meer dan 9 uur in bed liggen?
Bij insomnie is er vaak sprake van een vicieuze cirkel van slaapgebrek, angst of zorgen over de slaap, lichamelijke spanning en verkeerde slaapgewoonten (zoals te lang in bed liggen), wat het probleem in stand houdt of verergert.
Insomnie behandelen
Als insomnie wordt vermoed, voer je als slaapcoach of zorgverlener als eerste stap altijd een gedegen slaapanalyse uit om het probleem goed in kaart te brengen.
Na de diagnose kan je werken met effectieve slaapcoachingstechnieken zoals Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnie (CGT-I), Slaaprestrictie, Acceptance and Commitment Therapy (ACT) of stimuluscontrole.
Wil je meer leren over hoe je als slaapcoach deze technieken effectief kunt toepassen? Bekijk dan de opleiding tot slaapcoach of online cursus slaapcoach bij Slaap Opleiding Nederland.
