Signalen hypersomnie
Het is normaal om af en toe slaperig te zijn, maar als een cliënt ondanks voldoende slaap regelmatig overdag in slaap valt, kan er meer aan de hand zijn. Hypersomnie kan ernstige gevolgen hebben voor het dagelijks functioneren van je cliënt. In deze blog lees je de belangrijkste symptomen van hypersomnie. Ook krijg je handvatten om deze aandoening te herkennen en om om te gaan met hypersomnie bij een cliënt.
Wat is Hypersomnie?
Hypersomnie, officieel bekend als “Hypersomnolence Disorder” volgens de DSM-5, is een slaapstoornis die zich kenmerkt door overmatige slaperigheid gedurende de dag, ondanks een nachtrust van minimaal zeven uur. Cliënten met hypersomnie ervaren vaak een niet-herstellende slaap, zelfs als ze langer dan negen uur per nacht slapen. Dit kan leiden tot meerdere dutjes of zelfs het onbewust in slaap vallen tijdens dagelijkse activiteiten.
Gevolgen Hypersomnie
Hypersomnie kan een ontwrichtende invloed hebben op iemands leven, zoals op het gebied van onderwijs, werk, gezinsleven en sociale interacties. Daarnaast is er vaak sprake van onbegrip uit de omgeving. Verkeersveiligheid kan ook een significant probleem vormen bij mensen met hypersomnie.
Hoe vaak komt hypersomnie voor?
Het is lastig om een exacte prevalentie van hypersomnie vast te stellen vanwege de vele vormen en oorzaken. De centrale vormen van hypersomnie, waaronder narcolepsie type 1 en 2, idiopathische hypersomnie en periodieke hypersomnie (Kleine-Levin-syndroom), krijgen traditioneel veel aandacht, ondanks dat ze relatief zeldzaam zijn. Hypersomnie als gevolg van andere aandoeningen, zowel somatische als psychiatrische, komt vaker voor.
Hoe herken je Hypersomnie?
Volgens de DSM-5 zijn er specifieke criteria die helpen bij het diagnosticeren van hypersomnie:
A. Zelf-gerapporteerde overmatige slaperigheid (hypersomnolentie) ondanks een hoofdslaapperiode van ten minste 7 uur, met ten minste een van de volgende symptomen:
- Terugkerende perioden van slaap of terugvallen in slaap binnen dezelfde dag.
- Een langdurige hoofdslaap van meer dan 9 uur per dag die niet herstellend is (d.w.z. niet verfrissend).
- Moeite om volledig wakker te worden na abrupt ontwaken.
B. De overmatige slaperigheid veroorzaakt klinisch significant leed of belemmering in sociale, beroepsmatige of andere belangrijke gebieden van het functioneren.
C. De overmatige slaperigheid is niet beter te verklaren door slapeloosheid en treedt niet uitsluitend op tijdens het verloop van een andere slaapstoornis (bijv. narcolepsie, ademhalingsgerelateerde slaapstoornis, circadiane ritme slaapstoornis, of een parasomnia) en kan niet worden verklaard door een ontoereikende hoeveelheid slaap.
D. De stoornis treedt niet uitsluitend op tijdens het beloop van een andere psychische stoornis.
E. Gelijktijdig bestaande psychische en medische stoornissen geven geen afdoende verklaring voor de overheersende klacht van hypersomnolentie.
F. De hypersomnolentie is niet toe te schrijven aan de fysiologische effecten van een medicatie, alcohol of drugs.
Wat is het verschil tussen hypersomnie en narcolepsie?
Er zijn verschillende vormen van hypersomnie, waaronder ‘Idiopathische hypersomnie’, ‘Periodieke hypersomnie (Kleine-Levin syndroom)’ en ‘Narcolepsie type 1 en 2’. Narcolepsie gaat gepaard met andere symptomen, zoals kataplexie (plotselinge spierverslapping) of zeer levendige dromen, wat niet het geval is bij hypersomnie.
Het verschil tussen hypersomnie en een burn-out?
Daarnaast kan hypersomnie kan soms verward worden met een depressie of burn-out. Wat is precies het verschil? Een depressie of burn-out gaat vaak gepaard met een gevoel van (emotionele) uitputting/vermoeidheid, terwijl hypersomnie zich kenmerkt door de oncontroleerbare drang om te slapen (slaperigheid) en het onvermogen om na een lange slaapperiode verkwikt wakker te worden.
Hoe diagnosticeer je hypersomnie?
Voordat een officiële diagnose van hypersomnie kan worden gesteld, is het belangrijk om andere oorzaken van de klachten uit te sluiten, zoals leefstijl, ongezonde slaapgewoonten of slaapgebrek. Ook kan het betekenen dat je als zorgverlener moet overwegen of er sprake is van een onderliggende medische aandoening, zoals slaapapneu, of de bijwerkingen van medicatie.
Als je vermoedt dat je cliënt hypersomnie heeft, is het belangrijk om een verwijzing naar een specialist te overwegen voor een gedetailleerd slaaponderzoek en bloedonderzoek. Behandeling kan bestaan uit medicatie om de symptomen te beheersen, maar ook aanpassingen in de slaapgewoonten van de cliënt kunnen een belangrijke rol spelen. Bij dat laatste moet je denken aan het vermijden van alcohol voor het slapen gaan of de opbouw van voldoende slaapdruk.
De behandeling van Hypersomnie
Hypersomnie is een complexe slaapstoornis die een grote impact kan hebben op het leven van je cliënt. Met de juiste diagnose en behandeling kan de kwaliteit van leven van cliënten met hypersomnie aanzienlijk verbeteren. Het is daarbij wel goed om te onthouden dat hypersomnie een complexe aandoening is, die vaak voorkomt in combinatie met andere somatische of psychiatrische aandoeningen, zoals slaapapneu, depressie of medicijngebruik.
Hoewel een slaapcoach een waardevolle rol kan spelen bij het implementeren van gezonde slaapgewoontes, is het belangrijk om te beseffen dat de behandeling van hypersomnie meestal een multidisciplinaire aanpak vereist. Een tweesporenbeleid, waarbij een slaapcoach samenwerkt met een medisch professional, zorgt ervoor dat eventuele onderliggende medische of psychologische oorzaken niet onderbelicht blijven. Deze gecombineerde aanpak vergroot de kans op succes in de behandeling van hypersomnie.
Opleiding slaap
Wil je meer leren over slaapstoornissen zoals hypersomnie en hoe je anderen kunt helpen met slaapproblemen? Bij Slaap Opleiding Nederland kun je jouw kennis verdiepen en praktische vaardigheden ontwikkelen om anderen beter te begeleiden. Bekijk onze opleidingen en online cursus slaapcoach, ontwikkeld voor en door professionals. Ontdek hoe je een verschil kunt maken.
