De invloed van slaaptekort op overgewicht
In de moderne samenleving is een verontrustende toename van zowel slaaptekort als overgewicht te zien. Uit onderzoek blijkt dat onvoldoende slaap niet alleen impact heeft op de mentale gezondheid, maar ook in verband staat met lichaamsgewicht. Voor zorgverleners is het belangrijk om deze relatie te begrijpen en te kunnen aanpakken bij hun cliënten. In dit blog lees je op welke drie manieren overgewicht in relatie tot slaaptekort staat, en welke eerste stap je kan zetten om cliënten met slaapproblemen te helpen.
Wat is slaaptekort?
Slaaptekort wordt gedefinieerd als het niet krijgen van voldoende (kwalitatieve) slaap om goed te kunnen functioneren. Voor de meeste volwassenen betekent dit minder dan zeven uur slaap per nacht. Slaapkwaliteit is te onderzoeken aan de hand van de subjectieve slaapkwaliteit en door de slaapefficiëntie te berekenen. De oorzaken van slaaptekort zijn divers en omvatten werkstress, onregelmatige werktijden, te weinig slaapdruk of lichaamsbeweging en gezondheidsproblemen zoals slaapapneu.
Hoe staat slaaptekort in relatie tot overgewicht?
- Hogere calorie-inname bij slaaptekort
Uit veel onderzoeken blijkt dat mensen die slecht slapen meer kans hebben op overgewicht. Het blijkt ook dat hoe minder (goed) men slaapt, hoe groter de gewichtstoename is. De belangrijkste reden hiervoor is dat slaapgebrek vooral leidt tot meer eten (vooral vetrijk voedsel). Mensen die slecht slapen zouden per dag gemiddeld 385 kcal meer opnemen. Doordat er meer energie wordt ingenomen dan nodig is, neemt het gewicht toe.
Aan de andere kant werd ook gezien dat de totale calorie-inname afnam wanneer de slaap verlengd werd. In een studie werden 80 volwassenen met overgewicht die gemiddeld minder dan 6,5 uur per nacht sliepen 6 jaar lang gevolgd. De groep werd verdeeld in twee groepen, waarbij de controlegroep kort bleef slapen en de andere groep hulp kreeg van een slaapcoach om de slaap te verbeteren. Er werd gezien dat de groep die hun slaap verbeterden (ze sliepen gemiddeld 1,2 uur per nacht langer), ongeveer 270 kcal overdag minder binnen kregen in vergelijking met de controlegroep. Deze resultaten wijzen erop dat het verbeteren van de slaap bijdraagt aan het afvallen en een goede interventie zou kunnen zijn voor programma’s voor obesitaspreventie en gewichtsverlies.
2. Verstoring hormonale balans door slaaptekort
De diepe slaap speelt een essentiële rol bij het reguleren van verschillende hormonen die van invloed zijn op het hongergevoel en de eetlust. Een gebrek aan slaap kan de balans van deze hormonen verstoren. Bijvoorbeeld, slaaptekort kan leiden tot een verhoging van ghreline, het hormoon dat verantwoordelijk is voor het stimuleren van hongergevoelens, terwijl het de productie van leptine, het hormoon dat het verzadigingsgevoel reguleert, vermindert. Deze onbalans kan leiden tot een verhoogde eetlust en het verlangen naar calorierijk voedsel, wat kan bijdragen aan gewichtstoename. Het is goed om op te merken dat overgewicht op zijn beurt kan zorgen voor leptine resistentie, dat betekent dat de relatie tussen slaaptekort en een verstoorde balans tussen leptine en ghreline niet oorzakelijk kan worden aangetoond.
3. Insulinegevoeligheid
Slaaptekort staat in relatie tot een afname van de gevoeligheid voor insuline, wat kan bijdragen aan overgewicht. Insulineresistentie veroorzaakt door slaaptekort kan ook leiden tot een verstoord metabolisme van glucose en vetten. Het lichaam wordt dan gestimuleerd om meer vet op te slaan en de vetverbranding te remmen, wat kan bijdragen aan de ontwikkeling van gewichtstoename en diabetes.
Overgewicht verminderen door slaapcoach te worden
Voldoende (goede) slaap is onmisbaar voor een gezond gewicht. Slaaptekort kan leiden tot veranderde eetgewoonten, hormonale onevenwichtigheden en insulineresistentie, wat allemaal bijdraagt aan gewichtstoename.
Slaapcoach worden
Zorgverleners moeten aandacht besteden aan de slaapgewoonten van hun cliënten en overwegen om slaapcoaching als een interventie toe te passen.
De eerste stap naar succesvolle slaapcoaching is een goede analyse van het slaapprobleem. Als bekend is wat de kern van het (slaap)probleem is, dan kan een gericht en effectief plan worden opgesteld om de slaap(kwaliteit) te verbeteren.
Geïnteresseerd om slaapcoach te worden?
Meld je aan voor ons vrijblijvend proefcollege (elke eerste woensdag van de maand) om kennis te maken met de opleiding tot slaapcoach en het verdienmodel erachter. Of, lees hier meer over onze online cursus slaapcoach.
