Is een blauw-licht filterbril echt nodig?
Blauw licht filterbrillen worden steeds vaker genoemd als hulpmiddel om de slaapkwaliteit te verbeteren. Als zorgverlener of slaapcoach is het belangrijk om te begrijpen of deze brillen daadwerkelijk werken, of dat de voordelen voornamelijk placebo zijn.
Wat is een blauw licht filter bril?
Blauwlichtfilterbrillen zijn speciaal ontworpen om blauw licht, uitgezonden door onder andere smartphones, computers en televisies, te blokkeren. Deze brillen zijn gebaseerd op het principe dat blootstelling aan blauw licht voor het slapengaan de aanmaak van melatonine kan vertragen, het hormoon dat het lichaam vertelt dat het tijd is om te slapen. Het blokkeren van blauw licht zou helpen het circadiaanse ritme minder te verstoren en bijdragen aan een betere slaapkwaliteit.
Effect van blauw licht op melatonine en slaap
Er zijn wetenschappelijk onderzoeken die bevestigen dat blauw licht de productie van melatonine onderdrukt en de biologische klok verstoort. Hierbij gaat het vooral om blauw licht afkomstig van laptops, computers en tablets. Hier komt te veel blauw licht vanaf, wat ertoe kan ertoe leiden dat het lichaam minder snel in slaapmodus komt. Blauw licht uit een TV of telefoon onderdrukt de melatonineproductie bij volwassenen echter niet dusdanig dat mensen er slechter van gaan slapen. Er zijn zelfs aanwijzingen dat TV kijken in de avond leidt tot sneller en langer slapen.
Het effect van een blauw licht filterbril op de slaap
Over het gebruik van een blauw licht filterbril bestaat helaas nog geen eenduidige conclusie. Zo schreef het RIVM in 2019 dat mensen die een blauw licht blokkerende bril gebruiken, een hoger melatonine niveau hadden en ook eerder in slaap vielen. Hoewel het blauwe licht uit telefoons en televisies niet sterk genoeg blijkt te zijn om de slaap te verstoren, is dit resultaat verklaarbaar. Zo’n blauw licht filterbril onderdrukt namelijk niet alleen het blauwe licht uit telefoons of televisies, maar ook al het andere blauwe licht uit de omgeving, zoals afkomstig uit lampen. Dat zou betekenen dat omgevingslicht ook een flinke duit in het zakje doet als het gaat om verstoring van de biologische klok en de slaap.
Toch moeten we voorzichtig zijn over de positieve effecten van een blauw licht filterbril. Aan de andere kant zijn er namelijk verschillende (recente) wetenschappelijke onderzoeken die het effect van een blauw licht filterbril op de slaap sterk betwisten. In deze onderzoeken werd een minimaal positief effect gevonden van een blauw licht filterbril op de slaapkwaliteit. Ook werd dit resultaat niet significant en klinisch bevonden.
Al met al wordt er gedacht dat een blauw licht filterbril een positief effect op de slaap heeft, maar is het wetenschappelijke bewijs hiervoor nog zwak en tegenstrijdig.
Verklaring van de tegenstrijdigheid
Ondanks het zwakke wetenschappelijk bewijs voor een positieve invloed van een blauw licht filterbril op de slaap, rapporteren veel mensen positieve ervaringen bij het dragen van deze brillen. Dit noem je anekdotisch bewijs en kan deels ontstaan door het placebo-effect. Het idee dat iemand iets doet om deslaap te verbeteren, kan al voor een gevoel van rust zorgen. Daarnaast kan het dragen van een bril, onderdeel van een routine worden dat helpt om ’s avonds tot rust te komen.
De slaap verbeteren zonder blauw licht filterbril
Cliënten hoeven dus niet een blauw licht filter-bril te dragen om de slaap te verbeteren, maar het dimmen van lampen en het gebruik van warm licht in de avond kan wél een positief effect hebben op de slaap. Waarom dit wel door de wetenschap wordt ondersteund, en een blauw licht filterbril niet, is nog niet bekend. Wellicht komt er in de toekomst meer positief geluid voor een blauw licht filterbril. Voor nu weten we in ieder geval zeker dat het verlagen van de lichtintensiteit tot een niveau waarbij iemand net kanlezen, verstoring van het biologisch ritme en daarmee de slaap voorkomen kan worden.
Als het doel is om de slaap te verbeteren, zijn er andere factoren dan het dimmen van licht in de avond die hierbij een rol spelen, zoals voldoende daglicht en beweging overdag. Wil je meer leren over hoe je mensen (met of zonder chronische pijn) kunt ondersteunen bij hun slaap? Volg dan onze opleiding tot slaapcoach of online cursus slaapcoach en maak een blijvende impact op het welzijn van cliënten.
Conclusie
Op basis van de huidige wetenschap is er simpelweg nog te weinig bewijs dat blauw licht brillen significant bijdragen aan een betere slaapduur of -kwaliteit. Het is niet verkeerd om een blauw licht bril te dragen als je er baat bij denkt te hebben, bijvoorbeeld omdat de ogen rustiger aanvoelen. Dat gezegd hebbende: baat het niet, dan schaadt het niet. Als iemand merkt dat hij of zij door een blauw licht filterbril ontspant en eventueel zelfs beter slaapt, kan het geen kwaad om er een te dragen.
Bekijk de opleiding tot slaapcoach of online cursus slaapcoach
Interessante gerelateerde artikelen:
