Deze slaapstoornissen komen het vaakste voor

Veel mensen hebben wel eens moeite met slapen. Soms gaat het verder dan wat slaapproblemen: dan spreken we van een slaapstoornis. In deze blog lees je wat een slaapstoornis precies is en leer je meer over de vijf meest voorkomende slaapstoornissen, inclusief de oorzaken en mogelijke behandelingen.

Wat zijn de meest voorkomende slaapproblemen en slaapstoornissen?

De meeste mensen met slaapproblemen hebben moeite met inslapen, worden vaak wakker of worden te vroeg wakker. Dit kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld door stress, maar kan ook langdurig aanhouden en de kwaliteit van leven beïnvloeden.

Wanneer heeft iemand last van slaapstoornissen?

Een slaapstoornis is meer dan af en toe een probleem hebben met slapen. Afhankelijk van de specifieke slaapstoornis kunnen de criteria voor diagnostiek verschillen. Soms gaat het om hoe lang het probleem aanhoudt, soms of het niet verklaard kan worden door externe factoren, of juist of het slaapprobleem interfereert met het dagelijks functioneren. In veel gevallen kan een slaapstoornis de kwaliteit van leven aanzienlijk beïnvloeden.

De vijf meest voorkomende slaapstoornissen

1: Insomnia

Insomnie, ook wel chronische slapeloosheid genoemd, is de meest voorkomende slaapstoornis. 

Prevalentie insomnia

Geschat wordt dat 7-22% van de volwassenen last heeft van insomnia.

Diagnostiek insomnia

Insomnie wordt gediagnosticeerd wanneer iemand langer dan drie maanden en vaker dan drie keer per week problemen heeft met inslapen, doorslapen of te vroeg wakker worden. Het slaapprobleem veroorzaakt problemen op verschillende belangrijke functioneringsgebieden (zoals werk of relatie). Lees hier meer over de specifieke diagnostiek-criteria van insomnia.

Behandeling insomnia

Na een uitgebreide slaap-intake wordt tijdens slaapcoaching worden vaak technieken uit de cognitieve gedragstherapie voor insomnia (CGT-i) toegepast, zoals slaaprestrictie.

2: Slaapapneu

Bij slaapapneu stopt de ademhaling tijdens de slaap meerdere keren kort. Dit komt bij ongeveer 2-4% van de volwassenen voor. Slaapapneu kan leiden tot slaperigheid overdag, hoofdpijn en concentratieproblemen. Behandeling is vaak een CPAP-apparaat of aanpassingen in leefstijl.

• Lees hier meer over het herkennen van de symptomen van slaapapneu
• Lees hier meer over het verschil tussen slaapapneu en snurken.

3: Restless Legs Syndroom (RLS)

RLS zorgt voor een onrustig gevoel in de benen. Dit ervaren mensen vooral ’s avonds en ’s nachts. Ongeveer 7% van de volwassenen heeft hier last van. De oorzaak is vaak een combinatie van genetische en lichamelijke factoren. Behandeling richt zich op leefstijlaanpassingen en soms medicatie.

• Lees hier meer over het herkennen van de symptomen van RLS

4: Circadiane ritmestoornissen

Bij circadiane ritmestoornissen is de interne biologische klok verstoord, waardoor iemand bijvoorbeeld altijd te laat in slaap valt of juist te vroeg wakker wordt.

Ze komen veel voor bij mensen met ploegendiensten of een jetlag, maar ook bij specifieke slaapstoornissen zoals het Delayed Sleep Phase Syndrome (DSPS).

Een circadiane ritmestoornis kan leiden tot ernstige functioneringsproblemen op school of werk. DSPS komt naar schatting voor bij ongeveer 0,17% van de volwassenen, maar de prevalentie ligt veel hoger bij pubers en adolescenten, waar het percentage tussen de 7 en 16% kan liggen.

Behandeling van circadiane ritmestoornissen richt zich op het herstellen van het natuurlijke slaap-waakritme, vaak door middel van lichttherapie, aanpassingen in het dagritme en gedragsadviezen. Bekijk E-learning onregelmatig werken en slaapproblemen

5: Parasomnie: vreemd gedrag tijdens de slaap

Parasomnieën zijn slaapstoornissen waarbij er vreemd of ongewoon gedrag optreedt tijdens de slaap. Dit kan variëren van praten in de slaap tot slaapwandelen of nachtmerries. Veelvoorkomende parasomnieën zijn:

• Nachtmerries: deze komen voor bij 2-8% van de volwassenen en veroorzaken angst tijdens de slaap.
• Slaapwandelen (somnambulisme): dit komt vooral voor bij kinderen (15-30%) en minder vaak bij volwassenen (1-4%).
• Pavor nocturnus (nachtangsten): deze komen vooral voor bij kinderen (15-30%). Eén op de 100 volwassenen heeft nog last van pavor nocturnus. Pavor nocturnus is de naam voor een aanval tijdens de slaap waarin iemand gillend wakker wordt en erg angstig is.
• Slaapverlamming: Ruim 10% van de de mensen heeft hier ooit eens mee te maken gehad. Slaapverlamming veroorzaakt tijdelijk niet kunnen bewegen of spreken bij het inslapen of wakker worden.

Parasomnieën kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals stress, slaaptekort of een verstoring van het slaapritme. Bij de meeste mensen verdwijnen deze verschijnselen vanzelf of zijn ze onschuldig. Bij aanhoudende parasomnieën of gevaarlijke situaties is het belangrijk om de specifieke oorzaak te achterhalen en slaapcoaching toe te passen.

Bijscholing slaapstoornissen: waarom belangrijk?

Ben je coach, fysiotherapeut, diëtist of psychosociaal werker? Als zorgverlener hoef je geen witte jas aan te trekken, maar is het wel belangrijk om te weten hoe slaapstoornissen ontstaan, hoe je ze herkent en welke adviezen je kan geven.

Slaap Opleiding Nederland biedt opleidingen en online cursus om je kennis te verdiepen en praktische vaardigheden op te bouwen omtrent slaapcoaching. Zo kun je als professional cliënten met slaapproblemen of slaapstoornissen nog beter helpen.